Trump İran’ı Tehdit Etti

ABD Başkanı Donald Trump Pazartesi günü İran‘ı ek yaptırımlarla tehdit etti, ancak bu ülkenin ekonomisi zaten mevcut finansal kısıtlamalardan dolayı felce uğramasından dolayı ABD için hedef alınacak fazla bir şey kalmadı.

trump-iranı-tehdit-etti
trump-iranı-tehdit-etti

ABD daha önce petrol, bankalar ve çelik gibi İran’ın ekonomik olarak önem taşıyan sektörlerine yaptırımlar getirdi. Bunun sonucu İran ekonomisinde belli ihracat kalemleri gibi küçük çaplı hedefler kaldı ve bunun yanında İranlı hükümet yetkilileri önceki tedbirlerden etkilenmedi. Trump ayrıca İran Merkez Bankası‘na ikincil yatıptırımlarla darbe vurabilir, ancak bu yaptırımlar insani ticarete zarar verme riski taşıyor.

Washington merkezli araştırma grubu Center for New American Security uzmanlarından Peter Harrell, “Trump Yönetimi zaten İran’ın nakit getiren ihracatının büyük kısmını devreden çıkarmış ve bu yıl ülkeyi bu yıl muhtemelen derin bir resesyona itmiş durumda,” dedi ve “İran’a ihracatın önemli kısmı, riskten kaçınma ve bankacılık sektörüne yönelik yaptırımlardan dolayı durdu” değerlendirmesinde bulundu.

Trump Cumartesi günü yaptığı açıklamada, ABD’nin İran’a Pazartesi günü büyük çaplı yaptırımlar getireceğini duyurdu. Trump’ın bu tehdidi, İran’ın ABD’ye ait bir insansız hava aracını (İHA) düşürmesine missilleme olarak askeri harekat kararı alması ve bu kararı kısa bir süre sonra geri çekmesine ilişkin haberden sadece birkaç gün sonra geldi. ABD Başkan yardımcısı Mike Pence ve Dışişleri Bakanı Michael Pompeo Pazar günü benzer yorumlarda bulundu.

Pompeo İran karşıtı bir koalisyon oluşturmak amacıyla Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne yapacağı ziyaret öncesi basın mensuplarına yaptığı açıklamada, İran ekonomisinin bugün “yüzde 80’den fazlasının” yaptırımlar altında olduğunu kaydetti. Pompeo, ek yaptırımların, İran’ın kapasitesinin sadece ekonomisini büyütmemeye değil aynı zamanda yaptırımları çiğnemesini çok daha zor hale getirecek seviyeye getirilmesi için ek çabalar olacağını söyledi.

ABD aralarında bankalar, bireyler, ülkenin gemicilik sektörü ile ilişkili gemiler, enerji ve aynı zamanda havacılık sektörü dahil yaklaşık 1,000 İran tüzel kişiliğine yaptırım uyguluyor. Trump yönetimi, İran’dan demir, çelik, alüminyum ve bakır alımını yasakladı.

ABD ayrıca, yaptırımlara rağmen, aralarında Türkiye, Hindistan ve Çin’in de bulunduğu sekiz ülkeye İran petrolünü satın alabilmesi için tanıdığı istisnayı da kaldırdı. Trump Tahran’ı Orta Doğu’daki militan gruplara desteğini çekmesi ve 2015 anlaşmasını (nükleer) tekrar müzakere etmesi için İran’ın petrol ihracatını sıfıra düşürmek istiyor. İran’dan gözlemlenen petrol akışı Haziran ayının ilk yarısında günlük 190,000 varile indi ve bu miktar 2018 yılı başlarındaki miktarın 10’da biri kadar.

ABD’nin İran’ın petrol satışına yönelik yaptırımlarına istisnalar gıda ve ilaç gibi insani satın almaları içerecek, ancak bunların nasıl belirleneceği ya da onaylanacağı henüz açık değil.

ABD Hazine Bakanlığı ayrıca İran Merkez Bankası guvernörü ve terörist faaliyetlere destek olduğu söylenen bankadaki diğer kıdemli yetkiliye de yaptırım uyguluyor.


Çin’e Kiraz İhracatı

Çin‘e kiraz ihracatının önündeki en büyük engellerden biri olan “ürünün 16 gün soğuk havada beklemesi” şartı, bu ülkeyle imzalanan protokolle kaldırıldı.

çine-kiraz-ihracatı
çine-kiraz-ihracatı

İki ülke arasındaki bu anlaşmayla Türkiye‘nin, Çin’e kiraz ihracatının önemli oranda artması bekleniyor.

Türk iş adamları, ülkenin önemli ihraç ürünlerinden kirazın Çin pazarına girmesi için yoğun çaba gösterdi. Dünyanın en kalabalık ülkesi olan Çin’e, profesyonel anlamda ilk kiraz ihracatı 2017 Ağustos’ta gerçekleşti.

Bu süreçte iki ülke arasında imzalanan “Türk Kirazının Çin’e İhraç Edilmesine Yönelik Bitki Sağlığı Protokolü” kapsamında ürünün 16 gün 1 derecede beklemesi şartı getirildi.

Raf ömrü kısa olan kirazda bekleme süresinin uzun olması bu ülkeye kiraz ihracatında en büyük engel olarak Türk girişimcisinin karşısına çıktı.

Ticaret Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisinin yoğun çabaları ve Çin Hükümeti ile temasları sonucu bu sorun aşıldı. Söz konusu 16 günlük süre şartı kaldırıldı.


‘ÇİN’DE MEYVE ÇOK KIYMETLİ’

Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kirazın bu yıl hem verim hem de kalite anlamında çok iyi olduğunu belirtti.

Türkiye’nin farklı bölgelerinde yaz dönemi boyunca kiraz hasadının gerçekleştiğini ifade eden Uçak, bütün meyvelerin tarladan sofraya yolculuğunu takip ettiklerini, kalıntısız ve sağlıklı bir şekilde üretim gerçekleştirmek istediklerini vurguladı.

Kiraz ihracatında yıllardır Çin pazarına girmek için yoğun uğraş verdiklerini aktaran Uçak, bu ülkeye 2018’de 26 bin dolarlık ihracat gerçekleştiğini kaydetti.

Önceki protokolde bulunan 16 günlük sürenin kiraz ihracatını engellediğine işaret eden Uçak, şöyle konuştu:

“Yeni protokol, ihracatın önünü açtı. İhracat için gerekli niteliklere sahip kiraz ihracatçısı firma isim listelerini topladık. Bu sezon 15 firma ile başlıyoruz. Çin’de meyve çok kıymetli, tane ile satılıyor. Çin çok büyük bir pazar. Bu pazarın tam anlamıyla açılmasıyla en azından ihracatta bir iki ülkeye bağımlı kalmayacağız.”

Uçak, Çin’e kiraz ihracatının bir bölümünün hava kargo yoluyla yapılacağını, ilk hedeflerinin bu pazarda tutunmak olduğunu, orta vadede bu ülkenin en önemli pazarları haline gelebileceğini öngördüklerini kaydetti.

Türkiye, en fazla ihracatını yaptığı meyvelerden olan kirazda geçen yıl başta Almanya ve Rusya olmak üzere, 59 ülkeye 162 milyon dolarlık ürün göndermişti.


Şişecam Ve Ciner’den Dev Atak

Şişecam Ve Ciner’den Dev Atak

Şişecam Kimyasallar bünyesinde faaliyet gösteren Soda Sanayii AŞ, Ciner Grubu ile ABD’de doğal soda üretimine yönelik eşit üretim ortaklığı sözleşmesi imzaladı.

Soda, Şişecam Topluluğu bünyesindeki Kimyasallar Grubu’nun öncelikli faaliyet alanlarından olup, Mersin Soda Fabrikası’ndan 1.4 milyon ton. Bosna Hersek’te bulunan Şişecam Soda Lukovac tesisinden 585 bin ton ve dünyanın en büyük sentetik soda üretticisi Solvay ile % 25 üretim ortaklığı bulunan Solvay Sodi Fabrikasından sağlanan 375 bin ton olmak üzere, toplam yıllık 2.4 milyon ton sentetik soda külü üretim kapasitesiyle Şişecam Topluluğu, Avrupa’nın ilk 3, dünyanın ise ilk 7 sentetik üreticisi arasında.

Şişecam Topluluğu Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve Genel Müdürü Prof. Dr. Ahmet Kırman, “düzcam”, “cam ev eşyası”, “cam ambalaj” ve “kimyasallar” olmak üzere dört ana iş kolunda 13 ülkede üretim faaliyeti gösterdiklerini belirterek şunları söyledi:

“Küresel stratejik hedeflerimize ulaşmak üzere organik büyümenin yanı sıra inorganik büyüme fırsatlarını da değerlendiriyoruz. Özellikle son yıllarda mevcut iş kollarımızda gerçekleştirdiğimiz çeşitli yatırımlarla da görülmektedir. Sürdürülebilir büyüme ve yüksek performansa dayalı yatırım politikalarımız doğrultusunda şirket satın alma, ortak girişim ve diğer işbirliği yer alıoyr. Olanaklarını içeren potansiyel tüm fırsatları değerlendirmeye yönelik çalışmalarımızın sonucunda doğal soda üretimi konusunda önemli bir bilgi birikimi ve küresel anlamda en büyük doğal soda üretim kapasitesine sahip Ciner Grubu ile ABD’nin Wyoming eyaletinin Green River bölgesinde üretim ortaklığı için bir yeşil alan yatırımı yapma kararı aldık. Böylelikle 40 yıla yakın bir süredir küresel pazarlara sentetik soda satışımızın getirdiği tecrübe ile küresel soda pazarındaki % 3.4 ve sodyum bikarbonat pazarındaki % 6.5 olan paylarımızın artmasını hedeflemekteyiz.”

Önemli Açıklamalar

“Düşük maliyetli çözelti madenciliği yönteminin en gelişmiş tekniklerinden birini kullanarak yapılacak doğal soda üretimi imkanı sunuyor. Asya ve Amerika gbi pazarlarda varlığımızı güçlendirerek küresel pazar payımızı artırmada önemli rol oynayacağını düşündüğümüz bu doğal soda yatırımının; faaliyet ve yatırım için gerekli izin ve lisansların alınmasının zamanlamasına bağlı. 2024 yılında tamamlanmasını takiben üretime geçmesini öngörmekteyiz,” diyen Kırman, “2.5 milyon ton doğal soda ve 200 bin ton sodyum bikarbonat üretim kapasiteli bu yatırımın % 80’inin uzun vadeli proje finansmanı kredisi. Bakiyenin ise konacak eşit miktarda sermaye ile finanse edilmesini planlamaktayız. Yapılacak bu yatırımın hayata geçmesi sonrasında, soda külü alanında dünyanın en büyük 5 oyuncusundan biri konumuna ulaşacağız. ilk 3’te yer alma hedefimize doğru önemli bir adım daha atmış olacağız” şeklinde konuştu.

Daha fazla ekonomi haberi için analizfx‘i takip edin. Forex ve ekonominin nabzını tutuyoruz. Nasıl para kazanabilirsiniz ? Forex nedir? Doğru yatırım araçları vs…


Ekonomi Haberleri

-Dünya-

*Faizde indirim sinyali TL’ye değer kattı… Amerikan Merkez Bankası Fed’in güvercin açıklaması ile Dolar/TL  son iki haftadır ilk kez 5.75’in altını gördü
*TSKB genel Müdürü Suat İnce: Kredi portföyünün % 73’ü sürdürülebilir yatırımlara
*Irak ile aramızdaki engeller kalkıyor… İki ülke heyeti Bağdat’ta bir araya geldi
*(Analistler) Piyasalarda ciddi alım fırsatı var
*Derin deniz sondaj gemimiz Yavuz da Akdeniz’e açıldı
*BDR Thermea Group CEO’su Schmitt: Bugün de olsa yatırım için Türkiye’yi seçerdik
*Türk şirketleri yapay zekada öncülük yapıyor
*Maslak 1453’te 81 dükkan açık artırmayla satışta
*İhracat şampiyonu şirketlerin 155’i Egeli
*Tüketici Güveni haziranda yüzde 4.3 arttı
*Erdoğan: Faiz sorunu tartışa tartışa çözülecek
*15 Temmuz davasında 141 kez ağır müebbet
*Alaattin Aktaş: Sigara mı çok ucuz, alkollü içecekler mi çok pahalı?
*Ferit Parlak: Teşvik sonuçlarını izleyebileeğiz
*Fitch: Türkiye’de enflasyonun düşüşü hızlanacak
*Ekonomi gazeteciliğinin oscarları dağıtıldı

-Hürriyet-

*”Çatı”ya 141’er kez… 15 Temmuz darbe girişiminin beyni “yurtta sulh konseyi” üyelerinin de aralarında bulunduğu Genelkurmay’ın işgal edildiği “ÇATI” davasında karar çıktı. Konseyin 17 üyesine 141’er kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildi
*Öcalan ve Demirtaş’ın iktidar savaşı var… Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, teröristbaşı Abdullah Öcalan’ın İmralı’dan yolladığı seçimle ilgili mesajı yorumladı
*Öcalan’dan seçimde tarafsızlık mesajı
*Bir af çıkarırsanız hızla Meclis’e getirin… CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, af tartışmalarıyla ilgili konuştu
*Yeni göçmene yer kalmadı… Göç İdaresi Genel Müdürü Ayaz, Türkiye’ye yönelik yeni bir göç dalgası riskine karşı İdlib’deki gelişmeleri yakından takip ettiklerini söyledi
*ABD-İran gerilimi artıyor
*”Yavuz” seferde… Doğu Akdeniz’de petrol ve doğalgaz arama faaliyetlerini artıran Türkiye, Fatih’in ardından Yavuz sondaj gemisini de bölgeye gönderdi
*Türk Lirası’nın yükselişi sürüyor… Uluslararası piyasalardaki olumlu hava gelişen ülkelerin piyasa ve para birimlerine olumlu yansıdı
*Yavuz da görevde… Petrol ve doğalgaz arama çalışmaları çerçevesinde Fatih sondaj gemisinin ardından Yavuz sondaj gemisi de dün Akdeniz’e doğru yola çıktı
*3 milyon turist denizden gelecek
*”Akıllı” hitabet… Sunny elektronik, arkasında promter olan mikrofon geliştirdi
*Hedef kamuda “asgari” artış… Türk-İş, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Selçuk’a sunduğu toplu sözleşme teklifinde öncelikle taban ücrette artış istedi
*Uçakları dolduran seçim

-Milliyet-

*141’er kere müebbet… Tarihi davada, darbecilere tarihi cezalar… Darbe girişiminin en önemli davasında aralarında askeri kanadın bir numaralı sanığı Akın Öztürk’ün de olduğu 17 darbeciye 141’er kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildi
*(Cumhurbaşkanı Erdoğan) “Öcalan ile Demirtaş arasında iktidar savaşı var”
*(Öcalan’dan) HDP seçmenine tarafsızlık çağrısı
*(CHP Lideri Kılıçdaroğlu) “Son sözü milli irade söyleyecek”
*Bahçeli: 23 Haziran’da sandık başına gidin
*Maraş’ta BM’nin yaptırım gücü yok
*Dolar düşüşte gözler G20’de
*ÖTV indirimleri için 30 Haziran’a dikkat
*Okulda satılacak gıdaya özel logo
*Nükleere sır ayarı
*(Irak ile) Kapılar açılıyor, yatırım başlıyor
*Türk şirketler yapay zekayı çok önemsiyor
*Yavuz yola çıktı… Sondaj gemisi Yavuz, demir aldı. Doğu Akdeniz’de aramalarına devam eden Fatih’e katılacak olan Yavuz, Dilovası’ndan törenle uğurlandı
*Türkiye dünyanın gemi yapım merkezi oluyor


Fed Sonrası Altın Durumu

Fed Sonrası Altın Durumu

Altın fiyatları, ABD merkez bankası Fed‘in faiz indirimlerine hazır olduğunu işaret etti. Altın 5 yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine yükseldi.

Spot altın yüzde 2.5 yükselerek ons başına 1,394.11 dolar ile Eylül 2013’ten bu yana en yüksek seviyesini gördükten sonra Singapur saati ile 13:44’te 1,381.07 dolara çekildi. Vadeli altın kontratları New York‘ta yüzde 3.6 yükselerek ons başına 1,397.70 dolar ile 2013’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Altın, ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının olumsuz etkilerinden dolayı yavaşlayan küresel büyüme nedeniyle yatırımcıların güvenli liman aramaları ve merkez bankalarının güvercin tutuma geçmeleri ile birlikte Mayıs sonundan bu yana ralli yaptı. Fed Çarşamba günkü toplantısında gösterge faizi değiştirmedi. Açıklamasında borçlanma maliyetlerindeki değişiklik konusunda “sabırlı” olacağı yolundaki söylemini kaldırdı. Ve yüzde 2 enflasyon hedefinin tutturulamayacağına yönelik tahminini daha da büyüttü. Fed’in bu yaklaşımı doların zayıflamasına neden oldu.

CMC Markets Asia Pacific Pty baş piyasa stratejisti Michael McCarthy, “Daha da gevşeyen parasal koşullar muhtemelen devam edecek,” dedi.”Altındaki bu yukarı hareketin önemli tarafı, kritik direnç seviyelerinin yukarı yönde kırılması. Bu nedenle, parasal koşullardaki gevşemeden kaynaklanan temel göstergelerle birlikte teknik taraftan da destek var. Zayıflayan dolar ile birlikte, altından iyi bir performans beklemek için her sebebe sahibiz” değerlendirmesinde bulundu.

İlginizi çekebilir: Facebook kripto paraso Libra


Facebook’un Kripto Parası Libra Endişesi

Geçtiğimiz günlerde ABD‘li teknoloji şirketi Facebook, kendi kripto para birimi Libra ve dijital cüzdan Calibra‘nın 2020 yılında piyasaya sürüleceğini duyurdu.

Facebook’un bu yeni adımını Northumbria University Öğretim Üyesi Hossein Sharif Bloomberg HT’ye değerlendirdi.

Piyasa Hattı programına konuk olan Sharif, “Bence bu çok büyük bir adım oldu ve bu durum sadece teknoloji dünyası ile ilgili değil.  Bu hem uluslar arası hem de ulusal bir konu. Bu yüzden çok fazla dikkat edilmesi gerekiyor” dedi.

Konu hakkında endişelerini belirten Northumbria University Öğretim Üyesi şu açıklamalarda bulundu;

“Bir meslektaşım insana bir silah verirseniz o bankayı soyabilir, bankayı soyabilirse bir ulusu soyabilir ve uluslararası bir para birimi verecek olursanız, dünyayı soyabilir derdi. Ben Facebook’u suçlamıyorum ancak söylemeye çalıştığım şey, bu durumun çok büyük bir adım olduğudur.  Bu adımın devlet para birimleri ile ilgili küresel ve ulusal ekonomilerde çok büyük sonuçları olabilir.  Facebook bunu çok dikkatli adımlarla ilerletmeye çalışıyor. 

Facebook diğer herhangi bir şirketle kıyaslandığında çok büyük bir şirket.  Facebook’un kurucularından bazıları Facebook’un aslında ayrılması gerektiğini söylüyor.  Yeni para birimiyle de gücüne güç katacağını düşünecek olursak elindeki güç 100’e katlanacaktır.  Facebook’un geçmişinde bazı skandalları olmuştu. Bu durumda aslında bize Facebook’un gücü kontrol edilmezse sağlayacağı tehlikeleri göstermişti. Bunların unutulmaması gerekiyor”

“Şu anda mevcut finansal sistemin mükemmel olduğunu düşünmüyorum.  Değişmesi gereken çok büyük elementleri var.  Bununla birlikte ‘Facebook’un gittiği yöne gidilmeli mi?’ Hayır… Ben böyle düşünmüyorum.  Bizim daha demokratik, daha merkezden kaymış bir finansal sisteme ihtiyacımız var. Sadece Facebook veya Mastercard  gibi şirketlere çok büyük güç verecek sistemlere ihtiyacımız yok.  Normal sistemle kıyaslandığı zaman Blockchain güvenli diyebiliriz ancak şu an için yeteri kadar detaya sahip değiliz. Ulusal hükümetin Facebook’un neler yapacağını açıklaması için harekete geçmesini istiyoruz”


İngiltere’de Enflasyon Düştü

İngiltere‘de enflasyon Mayıs ayında bir miktar soğudu, bu durum Merkez Bankası‘nın faiz artırmak için aceleci olmayacağına işaret etti.

ONS verilerine göre İngiltere’de tüketici fiyatları Mayıs’ta yıllık bazda % 2.1’den %2’ye düştü. Beklenti de % 2’ydi. Enflasyon aylık bazda beklentiye paralel % 0.3 arttı.

Çekirdek enflasyon da % 1.8’den % 1.7’ye indi. Hizmet sektöründe enflasyon % 2.9’dan % 2.6’ya geriledi. 

İngiltere Merkez Bankası enflasyonun % 2 olan hedefine gerilemesini bekliyor, bu durum da Brexit belirsizliği devam ederken Merkez Bankası yetkililerine faizleri değiştirmemek için bir alan yaratıyor.


Kağıt Para Nasıl Ortaya Çıktı?

Kâğıt Paranın Tarihçesi

Para icat edilmeden önce, deniz kabuğundan kıymetli metallere kadar çeşitli mallar değişim aracı olarak kullanılmıştır. Tarihi kayıtlara göre, M.Ö. 118 yılında Çinliler deri para kullanmışlardır. İlk kâğıt para ise M.S. 806 yılında yine Çin‘de ortaya çıkmıştır.

kağıt-para-nasıl-ortaya-çıktı
kağıt-para-nasıl-ortaya-çıktı

Batıda kâğıt paraların basılması ve kullanılması 17. yüzyılın sonlarına rastlamaktadır. İlk kâğıt paranın 1690’lı yıllarda Amerika Birleşik Devletleri‘nde Massachusetts Hükümeti, İngiltere’de ise kuyumcular tarafından basıldığı ve dolaşıma çıkarıldığı, 1694 yılında İngiliz Merkez Bankası ve daha sonra diğer ülke merkez bankalarının kurulması ile de yaygınlaştığı görülmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu’nda Kâğıt Para

1. Kaime

Osmanlı İmparatorluğu‘nda ilk banknotlar idari, sosyal ve yasal reformların gündeme geldiği Tanzimat Döneminde tedavüle çıkarılmıştır. Banknotlar bu dönemde esas olarak reformların finanse edilmesi amacıyla basılmıştır.

İlk Osmanlı banknotları Abdülmecit tarafından 1840 yılında ” Kaime-ı Nakdiye-ı Mutebere ” adıyla, bugünkü dille “Para Yerine Geçen Kâğıt”, bir anlamda para olmaktan çok faiz getirili borç senedi veya hazine bonosu niteliğinde olmak üzere çıkarılmıştır. Bu paralar matbaa baskısı olmayıp, elle yapılmış ve her birine de resmi mühür basılmıştır. Kaimelerin zaman içerisinde taklidinin kolayca yapılması ve kâğıt paraya olan güvenin azalması nedeniyle 1842 yılından itibaren matbaada bastırılmasına başlanarak, el yapımı olanlarla değişimi sağlanmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nda 1862 yılına kadar çeşitli şekil ve miktarlarda kaime ihraç edilmiştir

Osmanlı İmparatorluğu’nda, 1856 yılında İngiliz sermayesi ile kurulan Osmanlı Bankası “Bank-ı Osmani”, 1863 yılında Fransız ve İngiliz ortaklığında “Bank-ı Osmanii Şahane” adıyla bir devlet bankası niteliğini kazanmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun sık sık Avrupa piyasalarından borçlanmak zorunda kaldığı dönemlerde İngiltere ve Fransa, devletten ziyade, kendi idaresi altındaki bu bankaya güven duymuş ve mali ilişkilerini bu banka kanalıyla yürütmeyi tercih etmiştir

Osmanlı İmparatorluğu, Osmanlı Bankasına hükümetin hiç bir biçimde kâğıt para basmayacağı ve başka bir kuruma da bastırmayacağı taahhüdünde bulunarak, 30 yıl süre ile kâğıt para ihracı imtiyazını vermiştir. Osmanlı Bankası ilk olarak 1863 yılında, istendiğinde altına çevrilmek üzere, Maliye Nezareti ve kendi mühürlerini taşıyan banknotları tedavüle çıkarmış, 1863-1914 yılları arasında da çeşitli şekil ve miktarlarda banknot ihraç etmiştir.

Yukarıda belirtilen taahhüt verilmekle birlikte, Osmanlı yönetimi Osmanlı Bankası ile anlaşarak, halk arasında “93 Harbi” olarak bilinen 1876-1877 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında, savaş masraflarını karşılayabilmek amacıyla kaime ihraç etmiştir

2. Evrak-ı Nakdiye

Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Bankası hükümetin avans ve banknot ihraç isteğini geri çevirmiştir. Bu anlaşmazlık, Banka’nın savaş döneminde banknot ihraç ayrıcalığını kullanmayacağını açıklaması üzerine giderilmiş ve Osmanlı yönetimi, 1915 yılından itibaren altın ve Alman hazine bonolarını karşılık göstererek dört yıl boyunca, yedi tertipte toplam 160 milyon liranın üzerinde banknot çıkarmıştır. Bu banknotlar “evrak-ı nakdiye” adı altında Türkiye Cumhuriyeti’ne intikal etmiştir.

Cumhuriyet Dönemi Banknotları

Osmanlı İmparatorluğu’ndan intikal eden evrak-ı nakdiyeler, Cumhuriyetin ilk yıllarında para bastırılamadığından, 1927 yılı sonuna kadar tedavülde kalmıştır.

Bir devletin egemenlik ve bağımsızlık sembolü olması nedeniyle, Türkiye Büyük Millet Meclisinde, 30 Aralık 1925 tarih ve 701 Sayılı “Mevcut Evrak-ı Nakdiyenin Yenileriyle İstibdaline Dair Kanun” kabul edilerek ilk Türk banknotlarının bastırılmasına karar verilmiştir. Bu kanun ile mevcut evrak-ı nakdiyenin aynı nitelik ve miktarda kâğıt para ile değiştirilmesi esas alınıp paranın şekli ve basılıp değiştirilmesi gibi konuları düzenlemek üzere, Maliye Vekâletinden bir temsilcinin başkanlığında Ziraat, Osmanlı, İtibar-ı Milli, İş, Akhisar, Tütüncüler ve Akşehir bankaları ile Türkiye’de faaliyet gösteren diğer başlıca bankaların birer temsilcisinden oluşan bir komisyonun görevlendirilmesi hükme bağlanmıştır.

1. Birinci Emisyon (E1) Grubu Banknotlar

Dönemin Maliye Bakanı Abdülhalik Renda başkanlığındaki komisyon 9 aylık bir çalışma sonunda 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 liralık kupürlerden oluşan Birinci Emisyon Grubu banknotların basılması kararını almış ve basım işi, bir İngiliz firması olan Thomas De La Rue’ya verilmiştir. Bu banknotlar, filigranlı kâğıtlara kabartma olarak basılmıştır

Bu emisyon grubundaki banknotlar 1 Kasım 1928 Harf Devrimi’nden önce bastırıldığı için ana metinleri eski yazı Türkçe, kupür değerleri ise Fransızca olarak yazılmıştır

İlk Türkiye Cumhuriyeti banknotları olan Birinci Emisyon Grubu banknotlar 5 Aralık 1927 tarihinde dolaşıma çıkarılmıştır. Tedavülde bulunan mevcut evrak-ı nakdiyeler ise, 4 Aralık 1927 tarihinden itibaren dolaşımdan çekilerek 4 Eylül 1928 tarihinde değerlerini yitirmişlerdir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının Kuruluşu

Cumhuriyet Yönetiminin, banknot ihracı imtiyazının, kurulacak bir milli bankaya verilmesi konusundaki kararlılığı çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisince 11 Haziran 1930 tarih ve 1715 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kurulması kabul edilmiştir. Banka, gerekli hazırlıklar tamamlanarak 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyete geçirilmiş ve banknot ihracı imtiyazı münhasıran Merkez Bankasına verilmiştir.

2. İkinci Emisyon (E2) Grubu Banknotlar

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kurulduktan sonra, harf devriminden önce basılan eski yazılı banknotlar, latin alfabesi ile basılmış yeni banknotlarla değiştirilmiştir.

Latin alfabesi ile hazırlanmış yeni banknotlar, 50 Kuruş, 1, 2 1/2, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk liralık olmak üzere 9 farklı değerde ve 11 tertipten oluşmaktadır. Söz konusu banknotlardan 50 Kuruşluk Almanya’da, diğerleri ise İngiltere’de bastırılmıştır.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından dolaşıma ilk çıkarılan banknot olan 5 Türk liralık banknotu da içeren İkinci Emisyon Grubu banknotlar, 1937-1944 yılları arasında tedavüle çıkarılmıştır. İkinci Emisyon Grubu içinde hem Atatürk, hem de İnönü portreli banknotlar yer almaktadır

İkinci Dünya Savaşı Sırasında Tedavüle Verilmeyen Banknotlar

Bu emisyon grubu içinde İngiltere’de bastırılan ancak, İkinci Dünya Savaşı sırasında banknotları Türkiye getiren geminin Pire Limanında hücuma uğrayıp batması sonucunda denize dökülen İnönü resimli 50 Kuruşluk ve 100 Türk liralık banknotlar ile yine İngiltere’de bastırılan ancak, Londra’daki Kâğıt Paranın Tarihçesi 4 bir hava hücumu sırasında basıldığı matbaa zarar gören 50 Türk liralık banknotlar dolaşıma verilmemiştir

3. Üçüncü Emisyon (E3) Grubu Banknotlar

Tamamı İnönü portreli olarak bastırılan Üçüncü Emisyon Grubu banknotlar, 1942-1947 yılları arasında dolaşıma çıkarılmış olup, 2,50, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk liralık kupürlerden oluşan 6 farklı değerde, 7 tertip olarak İngiltere, Almanya ve Amerika’da bastırılmıştır.

4. Dördüncü Emisyon (E4) Grubu Banknotlar

Dokuz emisyon grubu içinde en az farklı değerde banknotu ve tertibi bulunan Dördüncü Emisyon Grubu banknotlar 10 ve 100 Türk liralık kupürlerden oluşan 2 farklı değerde, 3 tertip olarak Amerika Birleşik Devletleri’nde bastırılmıştır. 1947 ve 1948 yıllarında dolaşıma çıkarılan bu emisyon grubu banknotların tamamı İnönü portreli olarak bastırılmıştır.

5. Beşinci Emisyon (E5) Grubu Banknotlar

Beşinci Emisyon Grubu banknotlar, 2,50, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk liralık kupürlerden oluşan 7 farklı değerde, 32 tertip olarak basılmış ve 1951-1971 yılları arasında dolaşıma çıkarılmıştır

Ülkemizde bir Banknot Matbaası kurulması çalışmalarına 1930’lu yılların sonlarına doğru başlanmış, ancak İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması ile bu çalışmalara devam edilememiştir. 1951 yılında yeniden başlatılan Banknot Matbaası kurma işi 1958 yılında tamamlanmış ve aynı yıl banknot basımına başlanmıştır.

Beşinci Emisyon Grubu banknotların bir kısmı İngiltere’de, bir kısmı da ülkemizde basılmıştır. Halk arasında “Mor Binlik” olarak adlandırılan 1.000 Türk liralık banknot da bu emisyon grubu içinde yer almaktadır.

Dolaşıma verilen banknotlar 1958 yılında Banknot Matbaası kuruluncaya kadar Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere veya Almanya’da bastırılmış olup Türkiye’de basılan ilk banknot Beşinci Emisyon Grubu III. Tertip 100 Türk liralık banknottur.

6. Altıncı Emisyon (E6) Grubu Banknotlar

Altıncı Emisyon Grubu banknotlar 5, 10, 20, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk liralık olmak üzere 7 farklı değerde, 18 tertipten oluşmaktadır. 1966-1983 yılları arasında dolaşıma çıkarılan bu banknotlardan I. Tertip 20 Türk lirası İngiltere’de, diğerleri ise Türkiye’de basılmıştır.

7. Yedinci Emisyon (E7) Grubu Banknotlar

1979 yılından itibaren dolaşıma verilmeye başlanan Yedinci Emisyon Grubu banknotlar 2002 yılı itibariyle; 10, 100, 500, 1.000, 5.000, 10.000, 20.000, 50.000, 100.000, 250.000, 500.000, 1.000.000, 5.000.000, 10.000.000 ve 20.000.000 Türk liralık olmak üzere 15 farklı değerde, 36 tertipten oluşmaktadır. Banknotların tamamı Türkiye’de basılmıştır.

8. Sekizinci Emisyon (E8) Grubu Banknotlar

28 Ocak 2004 tarih ve 5083 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun” gereğince, ülkemizde ilk kez gerçekleştirilen paramızdan 6 sıfır atılması operasyonu kapsamında 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren dolaşıma verilen Sekizinci Emisyon Grubu banknotlar 1, 5, 10, 20, 50 ve 100 Yeni Türk lirası olmak üzere 6 farklı değerden oluşmaktadır. Bu banknotların tamamı Türkiye’de basılmıştır.

9. Dokuzuncu Emisyon (E9) Grubu Banknotlar

5083 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun”un 1’inci maddesi uyarınca, Bakanlar Kurulu Yeni Türk Lirası ve Yeni Kuruş’ta yer alan “Yeni” ibarelerini kaldırmaya yetkili kılınmış olup “Yeni” ibarelerinin 1 Ocak 2009 tarihinde kaldırılmasına ilişkin söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı 5 Mayıs 2007 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.


Ekonomide Bugün

Gazetelerin ekonomi sayfalarında bugün öne çıkan haberlerin başlıkları

-Dünya-

*İlk 10 ihracatçı katma değerde 2.76 $’a ulaştı… İhracatta kg başına katma değer ortalama 1.33 dolarda kalırken devlerin performansı moral verdi
*TÜRKONFED Başkanı Orhan Turan: KOBİ’lere geç ödeme yapan büyük firmalar teşhir edilsin
*Döviz satımındaki binde 1 vergiye son
*Hazine‘den kredi notu tepkisi
*Desteklemediği tarımla milyarlar kazanan ülke.. Avustralya son 10 yılda verimliliğe odaklandı
*11 hissedar ülke Karadeniz için İstanbul’da toplandı
*Turizmde ilk hedef 1 milyon Çinli
*Elektrikte HES’lerin payı yüzde 49’a çıktı, doğalgaz yüzde 11’e düştü
*Gram altın 258.6 lirayla son 9 ayın zirvesinde
*Alaattin Aktaş: Sanki döviz bulabildik de harcamadık
*Serhat Gürleyen:  Yükselişe neden katılamıyoruz?
*Güven Sak: Türkiye kendi coğrafyasıyla barışmalı
*Merkez Bankası’ndan TÜFE gösterge ayarı
*Mercedes Benz, ilk kompakt sedanı getirdi
*Hitit Yazılım 25. yılını kutluyor
*TESK: Kredi kartı gecikme faizleri düşürülsün

-Hürriyet-

*Esad‘a ilk ağır yanıt… Türkiye’ye ait 9 numaralı gözlem noktasına top ve havan saldırısında bulunan Esad rejimine bölgedeki TSK güçleri ağır silahlarla karşılık verdi
*Avucunuzu yalarsınız… Erdoğan, Doğu Akdeniz’de doğalgaz arayan Fatih gemisinin mürettebatı için uluslararası tutuklama kararı çıkaran Kıbrıs Rum Yönetimi’ne tepki gösterdi
*O adımları atmamız kaçınılmaz… KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, Rumların Doğu Akdeniz’de tansiyonu yükselten politikalarını değerlendirdi
*Caretta sahili dümdüz edildi… Belek’teki caretta caretta yuvalama alanı, “faili meçhul” iş makineleriyle tarla gibi sürüldü
*Tüm imkanlarınızı yatırıma yöneltin… Cumhurbaşkanı Erdoğan, TİM İhracatın Şampiyonları ödül töreninde konuştu
*Binde 1 kambiyo vergisi kalktı
*Güneşin yüzde 1’i Türkiye’ye yeter… Türkiye yenilenebilir enerji potansiyeli ile öne çıkıyor
*Kamuda zam pazarlığı başlıyor
*(Sigortacıların araştırmaları) KOBİ’lerin yüzde 60’ı risk altında
*İlaçta 480 milyon liralık tasarruf

-Milliyet-

*Yaşlılara altın bakım… Bursa’nın Nilüfer ilçesindeki huzurevinde kalan 80 yaşlının kişisel bakımları her hafta düzenli olarak öğrenciler tarafından yapılıyor
*Avucunuzu yalarsınız… Cumhurbaşkanı Rumlar’a sert çıktı
*(İdlib) Gözlem noktasına ikinci saldırı
*(CHP Lideri Kılıçdaroğlu) Çocukların ilk kahramanları babaları kutluyorum
*Askeralma teklifi görüşmelerine devam
*Türkiye’ye güvenin, yatırıma yönelin… Türkiye’nin dünyada bir cazibe merkezi olarak öne çıktığını hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, iş insanlarına, girişimcilere ve sanayicilere seslenerek, “Türkiye’ye güvenin, yatırıma ve üretime yönelin” mesajı verdi
*Karadeniz’e özel finansman
*Eximbank’taki KOBİ yüzde 75’e ulaşacak
*(Enerji Bakanı Fatih Dönmez) Yabancıya çağrı var
*Elektrikliden halen elektrik alamadık… Tüm dünyada elektrikli araçlara doğru bir hareketlenme yaşanırken, Türk tüketicisinin elektrikli araçlara halen mesafeli yaklaştığı ortaya çıktı
*Toplu sözleşmede yapıcı zemin oluştu
*Geç ödeyenleri teşhir edelim… KOBİ’lerin en büyük sıkıntısının finansmana erişim ve nakit akışı yönetimi olduğunu belirten TÜRKONFED Başkanı Turan, geç ödeme yapanların teşhir edilmesi gerektiğini söyledi
*(Türk Telekom CEO’su Paul Doany) Veriler sıkı koruma altında



Copyright © 2019. All Rights Reserved. Forex – Forex Analiz | Flytonic Theme by Flytonic.